04 July 2013

"The Gatekeepers" - Οι φύλακες της πύλης και ο οίκος του ψεύδους και της βλακείας



  Παρακολουθώντας αυτό το ντοκιμαντέρ που προσεγγίζει και επαναδιαπραγματεύεται το Παλαιστινιακό ζήτημα, και την τρομοκρατία γενικότερα, από μια οπτική γωνία που προσωπικά περίμενα χρόνια, μην αναλωθείτε στην αναζήτηση σκοπιμοτήτων. Προβείτε σε αυτήν αργότερα, όχι στην πρώτη σας επαφή.

   Έξι άνθρωποι, πρώην επικεφαλής της Shin Bet, της εθνικής υπηρεσίας ασφάλειας του Ισραήλ, που μαζί με την Aman και την Mossad αποτελούν την Ισραηλινή υπηρεσία πληροφοριών, ή κοινότητα όπως θέλουν να την αποκαλούν, εμφανίζονται μπροστά στον φακό του Dror Moreh, του σκηνοθέτη του "The Gatekeepers", και "νίπτουν τας χείρας τους" απέναντι στη σημερινή Ρώμη, το σημερινό Ιουδαϊκό ιερατείο και όλους εμάς τους διαχρονικούς Φαρισσαίους. Και αν σέβεστε, έστω και στο ελάχιστο, τον πόνο και τον θάνατο που έσπειραν, οφείλετε να καταβάλετε κάθε προσπάθεια για να γελάσετε -ακόμα κι αν πρώτα η ηθική σας σάς επιβάλει να εξοργιστείτε, να απελπιστείτε και να κλάψετε-, αναλογιζόμενοι το πόσο βλακώδη μπορούν να γίνουν τα ανθρώπινα όντα. Εμείς.


   Κανένας τους δεν αρνείται την αλήθεια, κάθε άλλο. Συμμετείχαν επί χρόνια σε μια υπηρεσία που στόχο είχε την μείωση του αριθμού και της ισχύος των τρομοκρατικών επιθέσεων εναντίον του κράτους του Ισραήλ. Για την επίτευξη αυτού, δολοφόνησαν, βασάνισαν, απήγαγαν, κατέστρεψαν, καταπάτησαν κάθε ανθρώπινο δικαίωμα και σήμερα, ενώπιον της κάμερας, το αναφέρουν, δεν το ομολογούν.

   Μεταξύ των θυμάτων τους στην Παλαιστίνη, άμαχοι, αμέτοχοι, παιδιά που δεν πρόλαβαν καν να αντιληφθούν τι συμβαίνει στον τόπο που γεννήθηκαν. Μεταξύ των θυμάτων τους στο Ισραήλ, όλοι οι πολίτες του.

   Στο τέλος του ντοκιμαντέρ, ο σκηνοθέτης παραθέτει μια θέση που είχε διατυπώσει to 1968, ένα χρόνο μετά τον πόλεμο των "Έξι ημερών", ο καθηγητής Yeshayahu Leibowitz, υποστηρικτής του διαχωρισμού της θρησκείας από το κράτος του Ισραήλ, ο οποίος αρχικά, πριν τη δημιουργία του Ισραηλινού κράτους, ήταν υπέρ της περαιτέρω διείσδυσής της στην νοοτροπία, τον τρόπο σκέψης και την πολιτική τους. Ο άνθρωπος που τάχθηκε ανοιχτά ενάντιον της Ισραηλινής κατοχής στη δυτική όχθη και τη λωρίδα της Γάζας υποστήριζε τα εξής:


"A state ruling over a hostile population of one million foreigners will necessarily become a Shin Bet state, with all that this implies for education, freedom of speech and thought, and democracy. The corruption found in every colonial regime will affix itself to the State of Israel."

"Ένα κράτος που εξουσιάζει έναν εχθρικό πληθυσμό ενός εκατομμυρίου ξένων θα αναγκαστεί να γίνει ένα κράτος-Shin Bet, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την παιδεία, την ελευθερία λόγου και σκέψης και την δημοκρατία. Η διαφθορά που ενυπάρχει σε κάθε αποικιακό καθεστώς, θα ενσωματωθεί στο Κράτος του Ισραήλ."

    Και οι πρώην αρχηγοί της Shin Bet δεν φαίνεται να διαφωνούν, ένας μάλιστα συμφωνεί σε κάθε λέξη σημειώνοντας πως τα λεγόμενα του Leibowitz προέβλεψαν ακριβώς την πορεία της κατάστασης στο Ισραήλ.

   Το όπλο συντάσσει σήμερα αναφορά για τον αυτοτραυματισμό, για την αυτοκτονία. Οι άνθρωποι που είχαν ως καθήκον την ανάκτηση πληροφοριών, που ήταν τα μάτια και η μνήμη του κρατικού μηχανισμού και της εκάστοτε κυβέρνησης, ανακαλύπτουν σήμερα τον τροχό. Αυτό που μπορεί κανείς, με στοιχειώδη νοημοσύνη, να αντιληφθεί παίζοντας με ένα σκύλο, οι επικεφαλής της υπηρεσίας "νοημοσύνης" του Ισραήλ χρειάστηκε να παίξουν με δυο λαούς για να το καταλάβουν, να καταλήξουν δηλαδή στο συμπέρασμα πως η βία φέρνει βία και η δράση, αντίδραση.

   Αλλά αυτό είναι απλά το περιτύλιγμα, ο τρόπος παρουσίασης. Ούτε ανακαλύπτουν, ούτε αποκαλύπτουν. Απλώς παραθέτουν την κατάσταση και τις προεκτάσεις της. Αυτό που ουσιαστικά λένε αυτοί οι άνθρωποι, είναι πως η αιτία για την ίδια τους την ύπαρξη, η αιτία για όλους αυτούς τους θανάτους, τους βασανισμούς και την καταστροφή, είμαστε εμείς που συντηρούμε τις συνθήκες και δημιουργούμε τις συγκυρίες που με τη σειρά τους δημιουργούν την ανάγκη για τέτοιους ανθρώπους, οι οποίοι ορθώς δεν βρίσκουν και κανένα λόγο να απολογηθούν για τη δράση τους. Είναι απόλυτα λογικό αυτό που λένε και δικαίως μας επιστρέφουν τον χαρακτηρισμό του "ανήθικου". Όχι επειδή "κάνουν τη δουλειά τους" αλλά επειδή κάνουν τη δουλειά μας.

   Στο πρόσωπό τους ας τολμήσουμε, επιτέλους, να αντικρύσουμε το είδωλό μας. Κοιτάξτε στον καθρέφτη, αυτόν δίπλα στο εικόνισμα, αυτόν του πετρελαιοκίνητου αυτοκινήτου σας, και παραδεχτείτε επιτέλους την άγνοια που έχετε για τις συνέπειες των πράξεών σας, την ενδόμυχη τάση προς αποποίηση των ευθυνών που προκύπτουν από κάθε σας επιλογή. Δύσκολη η επίγνωση αλλά είναι άλλο πράγμα η άγνοια και άλλο πράγμα η υποκρισία. Και εκτός από υποκριτικό, είναι και ανόητο να κατηγορείτε τους ανθρώπους που προσλαμβάνετε για την διασφάλιση της ησυχίας σας, ότι απεργάζονται την μείωση της ελευθερίας σας.

   Όπως υποστήριζε και ο Θουκιδίδης, με τη βοήθεια της λογικής, πρέπει να διαλέξετε ανάμεσα στην ελευθερία και την ησυχία. Όσο τείνετε προς το ένα, απομακρύνεστε από το άλλο.

   Ελπίζω οι άνθρωποι που τόσα χρόνια "μετράνε τ' άστρα", να επιδείξουν την υπευθυνότητα και την τόλμη που επέδειξε ο Edward Snowden και να στείλουν τη γυάλα με τα χρυσόψαρα εκεί που πρέπει, στον απέναντι τοίχο. Όχι για έναν "καλύτερο" κόσμο, ο κόσμος μια χαρά σκατά θα είναι πάντα, αλλά γιατί το ψέμα και η βλακεία κοντεύουν να μας πνίξουν, κοντεύουν να μας πείσουν πως η ιστορία τελείωσε και πρέπει να αρκεστούμε σε επαναλήψεις.


   Είτε μέσα από την πείνα, είτε μέσα από τον πόλεμο, η αλήθεια και η κάθαρση πάντοτε επιστρέφουν. Ας έρθουν μια ώρα νωρίτερα αυτή τη φορά. Τί αξία έχει, άλλωστε, η ύπαρξή μας, από τη στιγμή που υπάρχουμε ως ψεύτες και βλάκες, ως δειλοί και φιλήσυχοι; Ποιός ο λόγος να έχεις μέλλον, αν δεν τολμάς να το ορίσεις;

No comments: